O Καθηγητής Απόστολος Βανταράκης Για Τις Ανισότητες Στην Υγεία

         Στην πρώτη συνέντευξη του "mypublichealthlaw" με ιδιαίτερη χαρά φιλοξενούμε τον Καθηγητή Υγιεινής της Ιατρικής Πατρών και Αναπληρωτή Διευθυντή σπουδών του ΠΜΣ "Δημόσια Υγεία", κύριο Απόστολο Βανταράκη. Με βαθιά γνώση των θεμάτων δημόσιας υγείας λόγω της ακαδημαϊκής του ιδιότητας και της εν γένει κοινωνικής του δράσης, απαντά σε πέντε ερωτήματα σχετικά με τις ανισότητες στην υγεία.

  1) Πως ορίζετε εσείς το πολυσυζητημένο “equity vs equality”. Δώστε μας παραδείγματα.

Δικαιοσύνη ή ισότητα στην Υγεία. Ένα διαχρονικό ερώτημα που δεν έχει λυθεί στη Δημόσια Υγεία. Σύμφωνα με τον Π.Ο.Υ υγεία είναι όχι μόνο η έλλειψη ασθένειας αλλά και η ύπαρξη ευεξίας στον πληθυσμό. Ο στόχος είναι να φτάσεις στο ίδιο επιθυμητό επίπεδο υγείας στον πληθυσμό μιας χώρας ανεξάρτητα των κοινωνικών ανισοτήτων που μπορεί να υπάρχουν. Έχει τις ίδιες ανάγκες για παροχές από ένα υγειονομικό σύστημα ένας άπορος με ένα εύπορο; Για να γίνει λοιπόν κάτι τέτοιο θα πρέπει να έχεις δείκτες καταγραφής των ανισοτήτων και στη συνέχεια να παρέχεις στην υγεία οτιδήποτε χρειάζεται ο πληθυσμός ανάλογα με τις ανάγκες του και τη δυνατότητά του να καλύπτει τις ελλείψεις. Για παράδειγμα, ένας άπορος έχει μεγαλύτερη στήριξη στην αγορά φαρμάκων από έναν εύπορο. Γενικά για τη μείωση των ανισοτήτων στην υγεία θα πρέπει να υπάρχουν παροχές ανάλογα με τις ανάγκες της πληθυσμιακής ομάδας.

    2) Ανισότητες στο τοπίο της ελληνικής υγείας. Πως μπορούν κατά τη γνώμη σας να αμβλυνθούν;

Με καλύτερη κατανομή των υγειονομικών πόρων, με συνεργασία όλων των φορέων και των υπουργείων, με δράσεις συνεργασίας. Ειδικά στην Ελλάδα με το πολύπλοκο νομικό σύστημα και την αλληλοεπικάλυψη αρμοδιοτήτων είναι απόλυτα απαραίτητο να συνεργαστούν στο θέμα το Υπουργείο Υγείας με τις  υπηρεσίες του, το Υπουργείο Κοινωνικής Ασφάλισης και Αλληλεγγύης και το Υπουργείο Εσωτερικών (Δήμοι, Περιφέρειες).

θ "Θα πρέπει να έχεις δείκτες καταγραφής των ανισοτήτων και στη συνέχεια να παρέχεις στην υγεία οτιδήποτε χρειάζεται ο πληθυσμός ανάλογα με τις ανάγκες του και τη δυνατότητά του να καλύπτει τις ελλείψεις."

 3) Η ενίσχυση της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας (ΠΦΥ), ειδικά μέσω των τελευταίων νομοθετικών ρυθμίσεων του Ν. 4486/2017, πιστεύετε ότι θα μειώσει  τις ανισότητες στην υγεία ή αποτελεί ένα φιλόδοξο σχέδιο;

Κατά τη γνώμη μου, η ενίσχυση των ΠΦΥ μέσω της δημιουργίας των ΤΟΜΥ είναι προς τη σωστή κατεύθυνση. Για να λειτουργήσει όμως χρειάζεται να ενημερωθούν οι πολίτες για την ύπαρξη και το ρόλο των ΤΟΜΥ. Τα ΤΟΜΥ θα πρέπει να αναπτυχθούν και να στηριχθούν και να έχουν πλήρη προσβασιμότητα σε όλο τον πληθυσμό ανεξάρτητα προέλευσης. Θα πρέπει να αποκτήσουν ρόλο και πρόληψης κάνοντας οριζόντιες ενημερωτικές δράσεις στις πληθυσμιακές ομάδες. Πρέπει να στελεχωθούν άμεσα και να δημιουργηθούν περισσότερα καλύπτοντας τις ανάγκες του πληθυσμού. Τα ΤΟΜΥ μπορούν να αποτελέσουν το στυλοβάτη της μείωσης των ανισοτήτων στην υγεία του πληθυσμού. 

   4) Περιγράψτε μας το ευρωπαϊκό πρόγραμμα JAHEE (Joint Action for Health Equity in Europe) στο οποίο συμμετέχει το Πανεπιστήμιο Πατρών (μέσω υμών) και η 6^η Υγειονομική Περιφέρεια. Ποιοι είναι οι σκοποί  του και πως θα επιτευχθούν;

Οι ανισότητες στον τομέα της υγείας, οι αποφευχθείσες ανισότητες στον τομέα της υγείας, προκύπτουν εξαιτίας των περιστάσεων υπό τις οποίες οι άνθρωποι μεγαλώνουν, ζουν, εργάζονται και γερνούν και τα συστήματα που εφαρμόζονται για την αντιμετώπιση της ασθένειας. Οι συνθήκες υπό τις οποίες οι άνθρωποι ζουν και πεθαίνουν με τη σειρά τους διαμορφώνονται από πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές δυνάμεις. Η Επιτροπή για τους Κοινωνικούς Παράγοντες Υγείας δημιουργήθηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) το 2005 για να συγκεντρώσει τα στοιχεία για το τι μπορεί να γίνει για την προώθηση της ισότητας στην υγεία και για να προωθήσει ένα παγκόσμιο κίνημα για να το επιτύχει.

Στόχοι του έργου είναι να σταματήσει η αύξηση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας στην Ευρώπη (κατά τη διάρκεια της ύφεσης ...) ενθαρρύνοντας τους πολιτικούς υπεύθυνους να θέσουν το ζήτημα των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας προτεραιότητα στο δημόσιο πρόγραμμα δράσης υλοποιώντας συγκεκριμένες τοπικές/εθνικές δράσεις μέσω πρακτικών οδηγιών /παραδειγμάτων για πιο έμπειρα κράτη μέλη.

Επίσης γενικό αντικείμενο του έργου είναι:

·  Συμβολή στη μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας στις χώρες.

·   Να οδηγεί την ευρωπαϊκή δράση στους κοινωνικούς καθοριστικούς παράγοντες της υγείας με στόχο την επίτευξη ισότητας στην υγεία.

· Να αναπτύξουμε νέες γνώσεις βασισμένες στην πρόσφατη χρηματοπιστωτική κρίση για δράση σχετικά με τις ανισότητες στον τομέα της υγείας.

· Η υποστήριξη της δέσμευσης των κρατών μελών, των περιφερειών και άλλων ενδιαφερομένων μερών για την αντιμετώπιση των κοινωνικοοικονομικών και γεωγραφικών ανισοτήτων στον τομέα της υγείας.

·  Η ανταλλαγή καλών πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών και άλλων παραγόντων.

· Η υποστήριξη της ανάπτυξης αποτελεσματικών μέτρων για την αντιμετώπιση των κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων στον τομέα της υγείας σε επίπεδο ευρωπαϊκής πολιτικής.

· Απαιτείται δράση για την αντιμετώπιση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας σε επίπεδο ΕΕ, σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, με ευρύ φάσμα ενδιαφερόμενων μερών σε διάφορους τομείς πολιτικής.

·  Η JA στοχεύει να εμπλακεί στρατηγικά με βασικούς παίκτες για την ανάπτυξη, την απόδειξη και τη γνώση του τι λειτουργεί.

 "Χρειάζονται ίσες ευκαιρίες κατά την πρόσβαση αλλά κυρίως χρειάζονται ίσα αποτελέσματα στην υγεία του πληθυσμού."

     5) Όπως λέει ο Angus Deaton, Βρετανός Νομπελίστας οικονομολόγος, «οι περισσότεροι εμμένουν στην ισότητα των ευκαιριών και όχι των αποτελεσμάτων». Έχοντας αυτό κατά νου, είναι εφικτό να έχουμε ίσα αποτελέσματα στην υγεία με δεδομένο ότι προσφέρουμε ίσες ευκαιρίες κατά την πρόσβαση σ’ αυτή;

Αυτό δεν φτάνει. Χρειάζεται να αξιολογήσουμε με δείκτες τις ανάγκες των πληθυσμιακών ομάδων, να τις μελετήσουμε και στη συνέχεια να προσφέρουμε στην κάθε πληθυσμιακή ομάδα αυτά που χρειάζεται για να φτάσει στο υγειονομικό επίπεδο που απαιτείται. Αυτό θα μας προσφέρει μεσοπρόθεσμα και οικονομία πόρων στο σύστημα υγείας. Χρειάζονται ίσες ευκαιρίες κατά την πρόσβαση αλλά κυρίως χρειάζονται ίσα αποτελέσματα στην υγεία του πληθυσμού. Για να γίνει αυτό χρειάζεται συνεργασία όλων των φορέων και βέβαια τη σύσταση ενός παρατηρητηρίου ανισοτήτων υγείας που επιδιώκουμε να συσταθεί στην 6^η ΥΠΕ που θα αναπτύξει τους δείκτες και θα αξιολογήσει τις ανισότητες μέσω αυτών των δεικτών. Αυτό θα αποτελέσει ένα σημαντικό εργαλείο για τη μείωση των ανισοτήτων. Οι ανισότητες που θα καταγραφούν θα βοηθήσουν τη λήψη μέτρων με το μικρότερο κόστος και τη μικρότερη σπατάλη δαπανών.


Περισσότερες πληροφορίες για το προγραμμα JAHEE στο:
https://jahee.iss.it/

Το Μέλλον Της Ελληνικής Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας

Η ενίσχυση της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας σε συνδυασμό μ’ άλλες ευνοϊκές νομοθετικές ρυθμίσεις (όπως ο νόμος για τους  ανασφάλιστους) αποτελούν μια δυναμική λύση στο πρόβλημα των ανισοτήτων στο τοπίο της ελληνικής υγείας. Το σύστημα υγείας στην Ελλάδα βασίζεται σε μια παγιωμένη πλέον σχέση πελάτη- επαγγελματία, δηλαδή ασθενούς- γιατρού, με αποτέλεσμα ο μεν ασθενής να διαχειρίζεται την υγεία του αποσπασματικά ο δε γιατρός αντί να ασκεί το λειτούργημα του να καταλήγει να δημιουργεί μια πλασματική ζήτηση για παροχή  αχρείαστων ιατρικών υπηρεσιών, που αποσκοπούν  στην αύξηση του εισοδήματός του.

Απουσιάζει πλήρως η διαχείριση του κινδύνου και της συμπεριφοράς υγείας που σχετίζεται με τα χρόνια νοσήματα και την πολυφαρμακία. Η πρόληψη και η προαγωγή της υγείας δεν αποτελούν έννοιες, που εφαρμόζονται στην πράξη. Η οικογένεια ως έννοια, απουσιάζει από την προσέγγιση, ακόμα και από τη συλλογή της πληροφορίας. Η επίσκεψη κατ΄οίκον και η φροντίδα ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού που συχνά είναι περιορισμένες στο σπίτι, δεν αποτελεί συνήθη πρακτική. Τέλος, είναι αρκετά συχνό το φαινόμενο άτομα με προχωρημένα χρόνια νοσήματα, πολλαπλή νοσηρότητα, ευπάθεια και αναπηρίες που εξαρτώνται από το οικογενειακό δίχτυο, να μένουν χωρίς συστηματική παρακολούθηση και υποστήριξη.

"Με τον όρο πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας (ΠΦΥ) εννοούμε: Την άμεση, συνεχή και αντίστοιχη με τις προσδοκίες, αξίες και ανάγκες των ασθενών συντονισμένη φροντίδα από εκπαιδευμένους  επαγγελματίες υγείας  που  λειτουργούν ως διεπαγγελματική  ομάδα  υγείας και έχουν ως κύριο στόχο τη διατήρηση της λειτουργικότητας του προσώπου και της αυτοδυναμίας του, καθώς  και εμμέσως  της ευτυχίας του, με σύγχρονη διατήρηση και βελτίωση των δυναμικών με την οικογένεια και το κοινωνικό δίκτυο του."

Η στόχευση  γίνεται  μέσω  της  ενεργητικής συμμετοχής  του προσώπου στη λήψη της απόφασης για την αλλαγή της συμπεριφοράς του σε πρακτικές υγείας, που έχουν τεκμηριωθεί από την έρευνα.  Οι υπηρεσίες αυτές δεν περιορίζονται στα πρόσωπα αλλά αφορούν τα μέλη της οικογένειας τους, τους φροντιστές που τυχόν εμπλέκονται, καθώς και το ευρύτερο εργασιακό και κοινωνικό περιβάλλον. Για το σκοπό αυτό συνεργάζονται με επαγγελματίες υγείας από τη δημόσια υγεία και τη διοίκηση των υπηρεσιών υγείας στο σχεδιασμό παρεμβάσεων στον πληθυσμό με κύρια εστίαση τη μείωση των ανισοτήτων.

Τα ελλείματα της φροντίδας υγείας εντοπίζονται στα εξής:

1)Το έλλειμμα στη συνέχεια της φροντίδας 

Η συνέχεια απουσιάζει από όλα τα επίπεδα της φροντίδας, τόσο στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας (ΠΦΥ) όσο και στη δευτεροβάθμια (νοσοκομεία). Η έννοια της συνέχειας, αφορά την παρακολούθηση από το ίδιο πρόσωπο ή ιατρική ομάδα μέσα στο χρόνο, όπως εξελίσσεται η ηλικία, η τεχνολογία αλλά και τα προβλήματα υγείας του ατόμου. Η κατανόηση της φυσικής πορείας ενός νοσήματος, επιτυγχάνεται μόνο μέσα από τη συνέχεια στη φροντίδα.

2)Το έλλειμμα στην ολοκληρωμένη φροντίδα 

Στο ελληνικό σύστημα υγείας, δεν περιλαμβάνεται η συνεχής φροντίδα (δια βίου) του προσώπου από την ημέρα της γέννησης μέχρι τα γηρατειά, ούτε ενσωματώνεται η φροντίδα της οικογένειας, χάνοντας έτσι μεγάλο μέρος από τη δυναμική της, ιδιαίτερα στην αλλαγή της συμπεριφοράς πάνω στην οποία θα θεμελιωθεί η υγεία του Ελληνικού πληθυσμού στις επόμενες δεκαετίες. Υπολείπεται και στο είδος των υπηρεσιών της ολοκληρωμένης φροντίδας αλλά και στο κατάλληλο μίγμα υπηρεσιών πρόληψης, προαγωγής υγείας, αποκατάστασης και παρηγορητικής φροντίδας σε προχωρημένες περιπτώσεις. 

3)Το έλλειμμα στην πρόσβαση 

Οι δυσχέρειες στην πρόσβαση των ασθενών στις υπηρεσίες της ΠΦΥ, δεν εστιάζονται μόνο στη δυνατότητα μιας άμεσης, πρώτης επίσκεψης όταν τη χρειασθεί ο ασθενής, αλλά κυρίως στην καταλληλόλητα της πρώτης επικοινωνίας. Από μέρους του γιατρού απαιτούνται προσωπικές ικανότητες, όπως ενσυναίσθηση και συμπόνια. Η ανάπτυξη διαπροσωπικών σχέσεων καθώς και η χρήση μιας γλώσσας, που να ενθαρρύνει και να προτρέπει την ανάπτυξη μιας ουσιαστικής σχέσης είναι εξίσου σημαντικά.

4)Το έλλειμμα στο συντονισμό 

Σχετίζεται με τη διασύνδεση και τη λειτουργική ολοκλήρωση και ενσωμάτωση (integration). Οι υπηρεσίες πρωτοβάθμιας εξακολουθούν να υπολείπονται σε θεσμοθετημένες  διασυνδέσεις με τη δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια φροντίδα υγείας, τη ψυχική υγεία και τη δημόσια υγεία, ενώ οι παραπομπές γίνονται χωρίς πρωτόκολλα και συνήθως είναι μονής κατεύθυνσης, όσον αφορά την ενημέρωση.

Για τη βελτίωση της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, η οποία αναβαθμίζεται βάσει των τελευταίων νομοθετικών ρυθμίσεων, υπολείπονται μερικά βήματα ακόμα, όπως: 
1) Σαφής ποιοτικός προσδιορισμός της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας.

2) Η υψηλή ιεράρχηση της μέσα στο σύστημα υγείας και η διασύνδεση της μ’ αυτό.

3) Η στελέχωση της από εκπαιδευμένους επαγγελματίες υγείας και η άρτια υλικοτεχνική υποδομή.
4) Η κατανόηση του καταλυτικού ρόλου του «οικογενειακού γιατρού».

5) Παροχή οικονομικών κινήτρων σ’ όσους προσφέρουν υπηρεσίες εντός του «περιβάλλοντος» της ΠΦΥ.

Το νέο μοντέλο πρωτοβάθμιας ΦΥ που διαμορφώνεται στη χώρα μας (ΤΟΜΥ) αποσκοπεί τόσο στην εξάλειψη του νοσοκομειοκεντρικού μοντέλου που κυριαρχούσε στις ΕΣΥ εποχές, αλλά κυρίως στην υιοθέτηση υγιών συνηθειών βασισμένες στην πρόληψη και στην αγωγή υγείας και φυσικά στην ενίσχυση της οικογένειας και της κοινότητας. Ο απώτερος στόχος είναι η καθολική κάλυψη του πληθυσμού και η επίτευξη της πολυπόθητης ισότητας στην υγεία.

πηγή: http://healthmag.gr/post/12106/prwtobathmia-frontida-ygeias-apo-thn-alma-ata-sthn-astana

Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας: Από την Alma Ata Στην Astana

Με σύνθημα «Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας: Αντικατοπτρίζοντας το παρελθόν, μεταμορφώνοντας το μέλλον» διεξήχθη στις 25-26 Οκτωβρίου 2018 στην Astana του Καζακστάν,  η παγκόσμια διάσκεψη με θέμα το καινούριο όραμα της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, τις νέες προκλήσεις και την καθολική κάλυψη του πληθυσμού με ασφαλείς υπηρεσίες υγείας.

Η διάσκεψη έγινε σαράντα χρόνια μετά την παγκόσμια διάσκεψη της Alma Ata, που είχε ακριβώς το ίδιο αντικείμενο, δηλαδή την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας και τη σπουδαιότητα της για την παροχή υπηρεσιών υγείας στον πολίτη καθώς και τις δεσμεύσεις των χωρών για την αναβάθμιση της.

Οι 134 χώρες που συμμετείχαν το 1978 στη διάσκεψη της Alma Ata, έθεσαν το φιλόδοξο στόχο «της απόκτησης για όλη την ανθρωπότητα ενός τέτοιου επιπέδου υγείας μέχρι το 2000, που θα τους επέτρεπε να διάγουν μια παραγωγική ζωή τόσο από  οικονομική όσο και  από κοινωνική άποψη». Τόσο αυτή η διακήρυξη όσο και το σχέδιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας «Υγεία για Όλους μέχρι το 2000», ανέδειξαν τον καταλυτικό ρόλο της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας για την επίτευξη αυτού του στόχου.

Η διακήρυξη της Alma Ata έθεσε ένα καινούριο όραμα για την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας  (ΠΦΥ) «ως το πρώτο επίπεδο επαφής των ατόμων, της οικογένειας και της κοινότητας με το εθνικό σύστημα υγείας, που θα έφερνε την φροντίδα υγείας όσο πιο κοντά γινόταν στα περιβάλλοντα που ζούσαν και εργάζονταν τα άτομα.  Θα αποτελούσε δηλαδή το πρώτο στοιχείο μιας συνεχούς διαδικασίας φροντίδας υγείας με  συνολικό και διατομεακό  χαρακτήρα, επικεντρωμένη στην προαγωγή της υγείας, την πρόληψη των ασθενειών, την κατάλληλη θεραπεία των κοινών ασθενειών και τα μέτρα δημόσιας υγείας για τον έλεγχο των μολυσματικών ασθενειών.

Επιπλέον, η Διακήρυξη όριζε την ΠΦΥ ως τη «βασική υγειονομική περίθαλψη βασισμένη σε πρακτικές, επιστημονικά ορθές και κοινωνικά αποδεκτές μεθόδους, που καθίστανται καθολικά προσβάσιμες σε άτομα και οικογένειες της κοινότητας μέσω της πλήρους συμμετοχής τους. Το κόστος θα ήταν ανεκτό τόσο από την κοινότητα όσο και από τη χώρα, ώστε να διατηρηθεί πνεύμα αυτοπεποίθησης και αυτοδιάθεσης».  Την προσδιόρισε ως το κλειδί για την επίτευξη του φιλόδοξου στόχου της υγείας για όλους «ως μέρος της ανάπτυξης στο πνεύμα της κοινωνικής δικαιοσύνης».

Ωστόσο, ενώ  και οι 134 χώρες που συμμετείχαν υπέγραψαν τη Διακήρυξη, αντιμετώπισαν σημαντικές προκλήσεις. Ορισμένες χώρες θεωρούν ότι το μοντέλο της ΠΦΥ είναι «κακή φροντίδα για τους φτωχούς, μια λύση δευτέρου επιπέδου για τις αναπτυσσόμενες χώρες». Για άλλους, το όραμα για ένα  ολοκληρωμένο μοντέλο ΠΦΥ έρχεται σε αντίθεση με τις ήδη καθιερωμένες προσεγγίσεις περίθαλψης που ευνοούσαν στοχοθετημένες παρεμβάσεις. Για πολλούς, το όραμα της Διακήρυξης φαινόταν απλά ανέφικτο.

Μόλις ένα έτος μετά τη διακήρυξη, προτάθηκε ως εναλλακτική λύση η «επιλεκτική ΠΦΥ»  που περιλαμβάνει ένα στενό σύνολο παρεμβάσεων που θεωρήθηκαν οικονομικά αποδοτικές και εφικτές. Παρ’ όλα αυτά, τέσσερις δεκαετίες από τότε, η αναγνώριση της σημασίας του αρχικού οράματος της διακήρυξης για την ΠΦΥ έχει αυξηθεί σταθερά.

Σύμφωνα με τη διακήρυξη της Alma Ata, η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας:

1. Αντανακλά και εξελίσσεται από τις οικονομικές συνθήκες και τα κοινωνικοπολιτικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά της  κάθε χώρας.

2. Αντιμετωπίζει τα βασικά προβλήματα υγείας στην κοινότητα, παρέχοντας υπηρεσίες πρόληψης, θεραπείας και αποκατάστασης.

3. Περιλαμβάνει εκπαίδευση για τα συνήθη προβλήματα υγείας και τις μεθόδους πρόληψης και ελέγχου τους, προωθεί την υγιεινή διατροφή, την επαρκή παροχή ασφαλούς νερού και βασικής υγιεινής, την υγειονομική κάλυψη μητέρων και παιδιών, συμπεριλαμβανομένου του οικογενειακού προγραμματισμού, ανοσοποίηση έναντι των κυριότερων μολυσματικών ασθενειών, πρόληψη και έλεγχο τοπικών ενδημικών ασθενειών, κατάλληλη θεραπεία κοινών ασθενειών και τραυματισμών και την παροχή βασικών φαρμάκων.

4. Περιλαμβάνει, εκτός από τον τομέα της υγείας, όλους τους συναφείς τομείς και πτυχές της εθνικής και κοινοτικής ανάπτυξης.

5. Απαιτεί και προάγει τη μέγιστη κοινοτική και ατομική αυτάρκεια και συμμετοχή στον σχεδιασμό, την οργάνωση, τη λειτουργία της.

6. Επικεντρώνεται, σε τοπικό επίπεδο και σε επίπεδο αναφοράς, στους επαγγελματίες υγείας, συμπεριλαμβανομένων των ιατρών, νοσηλευτών, μαιών, των βοηθών και των κοινοτικών εργαζομένων, ανάλογα με την περίπτωση, καθώς επίσης και στους παραδοσιακούς θεραπευτές ανάλογα με τις ανάγκες, κατάλληλα εκπαιδευμένους κοινωνικά και τεχνικά, στις εκφρασμένες ανάγκες υγείας της κοινότητας.

Η πρόσφατη Διάσκεψη της Astana κατέληξε στη διαμόρφωση έντεκα πολύ βασικών οργανωτικών αρχών για την αναμόρφωση της ΠΦΥ.  Αυτές οι αρχές είναι χρήσιμες για τις χώρες που εξετάζουν τη μετάβασή τους σε καινοτόμα, ολοκληρωμένα, ανθρωποκεντρικά και συντονισμένα μοντέλα ΠΦΥ. Επιγραμματικά έχουν ως εξής:

1. Στρατηγική προσέγγιση του μετασχηματισμού με προσεκτική ανάλυση των αλλαγών με συμμετοχή των ενδιαφερομένων για τον προσδιορισμό κοινών προκλήσεων και τη δημιουργία λύσεων για την αντιμετώπισή τους. Αυτό θα πρέπει να συνδυαστεί με προσεκτικά προσδιορισμένη υλοποίηση με βάση την τοπική πραγματικότητα, τις δυνατότητες και τη συνεχή μάθηση.

2. Ορατή και διατηρήσιμη ηγεσία. Η διαρκής πολιτική και διοικητική ηγεσία είναι καθοριστική για την εισαγωγή νέων νομοθεσιών και πολιτικών καθώς και την εφαρμογή στρατηγικών

3. Θεώρηση της ΠΦΥ ως τον πυρήνα του συστήματος υγείας. Η εσφαλμένη άποψη ότι η ΠΦΥ είναι ένα «βασικό» σύνολο υπηρεσιών έχει αναχαιτίσει την ανάπτυξή του. Υποστηριζόμενη από τους οικογενειακούς γιατρούς και τις πολυεπιστημονικές ομάδες, πρέπει να βρίσκεται στον πυρήνα των συστημάτων υγείας για να αντιμετωπίσει τις τρέχουσες και μελλοντικές προκλήσεις του συστήματος υγείας και να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες που προσφέρουν οι καινοτομίες.

6. Ευέλικτες προσεγγίσεις στον οργανωτικό σχεδιασμό. Ο ευέλικτος οργανωτικός σχεδιασμός είναι σημαντικός για την τόνωση της καινοτομίας, την ενθάρρυνση της εμφάνισης νέων μοντέλων ΠΦΥ και τη δημιουργία ευκαιριών για την πρόσληψη μιας ποικίλης ομάδας παρόχων, που προσφέρουν υπηρεσίες ΠΦΥ. Η καινοτομία στον οργανωτικό σχεδιασμό είναι το κλειδί για την ενίσχυση των επιλογών των ασθενών, των παρόχων ΠΦΥ και για την ανάπτυξη αποτελεσματικών και δίκαιων υπηρεσιών υγείας.

6. Επιβάλλεται να εμπλέκονται στη λήψη αποφάσεων εξουσιοδοτημένες ομάδες και κοινότητες της ΠΦΥ  με σαφή αίσθηση λογοδοσίας. Η ενδυνάμωση των ομάδων και των κοινοτήτων της ΠΦΥ συμβάλλει στη βελτίωση της συμμετοχής στη λήψη αποφάσεων, στην αυτονομία, στην ανταπόκριση, στις ανάγκες της υγείας του πληθυσμού και στην τοπική ευθύνη. Η ξεκάθαρη ευθύνη για τους ασθενείς από μια ορισμένη ομάδα ΠΦΥ ή οικογενειακού γιατρού είναι μια σημαντική αρχή.

7. Η δίκαιη και αποτελεσματική κατανομή των πόρων. Οι μετασχηματισμοί της ΠΦΥ μπορούν να επιτευχθούν και να διατηρηθούν μόνο εάν αναπτυχθούν κατάλληλοι μηχανισμοί καθορισμού προτεραιοτήτων και κατανομής πόρων για να εξασφαλιστεί η κατάλληλη κατανομή και εφαρμογή των πόρων.

8. Αποτελεσματική χρήση των μεθόδων πληρωμής των παρόχων για τη δημιουργία κινήτρων για τη βελτίωση των επιδόσεων.

9. Πολυεπιστημονικές ομάδες κατάλληλες για τρέχουσες και μελλοντικές προκλήσεις. Οι διεπιστημονικές ομάδες, που συχνά καθοδηγούνται από οικογενειακούς γιατρούς, αποτελούν εγγύηση  επιτυχημένα μοντέλα πρωτοβάθμιας.

10. Μια μετατόπιση από την αντιδραστική αντιμετώπιση της ασθένειας στην προορατική διαχείριση της υγείας και των καθοριστικών παραγόντων της. Η πραγματοποίηση μιας τόσο σημαντικής μετατόπισης θα απαιτήσει, μεταξύ άλλων:

• αλλαγή στα συστήματα ανταμοιβής για την παροχή κινήτρων για τη βελτίωση της υγείας των ατόμων και των πληθυσμών.

• τη δημιουργία δικτύων ΠΦΥ αρκετά μεγάλης ώστε να έχουν πληθυσμιακή άποψη, αλλά αρκετά μικρά ώστε να παρέχουν υπηρεσίες με επίκεντρο τον άνθρωπο. και

 • την επέκταση του ρόλου της πρωτοβάθμιας στην αξιολόγηση, την ιεράρχηση προτεραιοτήτων, το στρατηγικό σχεδιασμό και την υλοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών υγείας και των διατομεακών παρεμβάσεων, με έλεγχο των πληθυσμιακών πόρων για το τοπικό σύστημα υγείας.

11. Τέλος η συνεχής αξιολόγηση και μάθηση είναι βασική προϋπόθεση. Η συνεχής αξιολόγηση και μάθηση είναι κρίσιμης σημασίας για την ανάπτυξη μιας ευέλικτης και ενημερωμένης προσέγγισης για τη μετατροπή της ΠΦΥ, η οποία λαμβάνει υπόψη τις εξελισσόμενες συνθήκες και τις διαδικασίες εφαρμογής. 

Δημόσια Υγεία Vs Δημόσιο Σύστημα Υγείας

Πολλοί συγχέουν τον όρο δημόσια υγεία με το όρο δημόσιο σύστημα υγείας. Για αρχή είναι καλό να ορίσουμε και να διαχωρίσουμε τις δύο αυτές έννοιες. 

Με τον όρο δημόσια υγεία αναφερόμαστε στην επιστήμη και την τέχνη της πρόληψης των ασθενειών και της επιμήκυνσης της ζωή και της προαγωγής της υγείας. 

Ο ορισμός της δημόσιας υγείας αποδίδεται στο βρετανό Edward Winslow, ο οποίος το 1920 με ακρίβεια την όρισε ως «..την επιστήμη και τέχνη για την πρόληψη των ασθενειών, την επιμήκυνση τη ζωής και την προαγωγή της σωματικής υγείας και της αποδοτικότητας του ανθρώπου μέσω οργανωμένων προσπαθειών της κοινότητας, την εξυγίανση του περιβάλλοντος, τον έλεγχο των μολύνσεων της κοινότητας, την εκπαίδευση του ατόμου ως προς τις αρχές και την προσωπική υγιεινή, την οργάνωση των ιατρικών και νοσηλευτικών υπηρεσιών για την έγκαιρη διάγνωση και προληπτική θεραπεία της νόσου, καθώς και την ανάπτυξη κοινωνικού μηχανισμού που θα εξασφαλίζει σε κάθε άτομο ένα βιοτικό επίπεδο κατάλληλο για τη διατήρηση της υγείας του.»

Η δημόσια υγεία ασχολείται με τις απειλές για την υγεία με βάση την ανάλυση της υγείας του πληθυσμού. Ο πληθυσμός μπορεί να είναι πολύ μικρός ή τόσο μεγάλος ώστε να περιλαμβάνει κατοίκους πολλών ηπείρων (για παράδειγμα, στην περίπτωση της πανδημίας). Οι διαστάσεις της υγείας περιλαμβάνουν «μια κατάσταση πλήρους σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας και όχι απλώς η απουσία ασθένειας ή αναπηρίας», όπως ορίζεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

Η σύγχρονη πρακτική της δημόσιας υγείας απαιτεί διεπιστημονικές ομάδες εργαζομένων στη δημόσια υγεία και επαγγελματίες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων των ιατρών που ειδικεύονται στη δημόσια υγεία/ιατρική της κοινότητας/μολυσματικές ασθένειες, ψυχολόγους, επιδημιολόγους, στατιστικολόγοους, βοηθούς ιατρικών λειτουργών, νοσοκόμες δημόσιας υγείας, μαίες, μικροβιολόγους, επιθεωρητές περιβαλλοντικής υγείας/επιθεωρητές δημόσιας υγείας, κοινωνιολόγους, νομικούς κ.ά.

Από την άλλη, με τον όρο δημόσιο σύστημα υγείας εννοούμε το σύστημα υγείας της κάθε χώρας, όπως αυτό διαρθρώνεται τις συνθήκες που επικρατούν σ' αυτή (οικονομικές, πολιτικές, κοινωνικές κτλ) σε δεδομένη χρονική στιγμή. 

Ως Σύστημα Υγείας εννοούμε τον τρόπο με τον οποίο είναι οργανωμένοι οι πόροι που χρησιμοποιούνται στον τομέα υγείας με σκοπό την κάλυψη των αναγκών και τη βελτίωση του επιπέδου υγείας του πλυθησμού. Το σύστημα υγείας οργανώνεται σε διάφορα επίπεδα, ξεκινώντας από το πρωτοβάθμιο επίπεδο περίθαλψης και προχωρώντας μέσω του ενδιάμεσου στο κεντρικό επίπεδο (τοπικό-επαρχιακό-περιφερειακό). 

Το δημόσιο σύστημα υγείας θεωρείται ως το αντίθετο του ιδιωτικού και βασίζεται στην κοινωνική αλληλεγγύη μέσα από την ισότιμη κάλυψη των αναγκών του πληθυσμού ανεξάρτητα από φύλλο, ηλικία, επάγγελμα και κοινωνικο-οικονομική κατάσταση που επιτυγχάνεται μέσα από την αυξημένη κρατική παρέμβαση. Στο δημόσιο σύστημα, το κράτος εξασφαλίζει ένα ελάχιστο επίπεδο υπηρεσιών υγείας για όλους τους πολίτες, έχοντας έντονη παρέμβαση. Οι συντελεστές παραγωγής μπορεί να ανήκουν στο κράτος, στα ασφαλιστικά ταμεία ή και σε ιδιώτες.

Τα δημόσια συστήματα υποδιαιρούνται σε εκείνα που χρηματοδοτούνται από την κοινωνική ασφάλιση (μοντέλο Bismarck) και σε εκείνα που χρηματοδοτούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό (μοντέλο Beveridge). Στην πραγματικότητα κανένα δεν χρηματοδοτείται μόνο από μια πηγή. Θα λέγαμε ότι υπάρχουν δημόσια συστήματα χρηματοδοτούμενα κυρίως από την κοινωνική ασφάλιση ή κυρίως από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Στην πρώτη περίπτωση κύριο ρόλο στο σύστημα κατέχει η κοινωνική ασφάλιση που εκπροσωπείται από διάφορα ασφαλιστικά ταμεία, τα οποία χρηματοδοτούν το σύστημα μέσω των εισφορών εργοδοτών και εργαζομένων. Συνεπώς, το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών υγείας προέρχεται από τα ασφαλιστικά ταμεία. Το μοντέλο αυτό δίνει έμφαση στο δικαίωμα του καθενός να επιλέξει τους τρόπους κάλυψης των αναγκών υγείας του μέσω της κοινωνικής ασφάλισης, πληρώνοντας και το απαιτούμενο ποσό (εισφορές).

Στη δεύτερη περίπτωση το σύστημα χρηματοδοτείται από τον κρατικό μηχανισμό (φορολογία) ή την τοπική φορολογία και οι παραγωγικοί συντελεστές ανήκουν στο κράτος. Το μοντέλο αυτό βασίζεται στην αρχή ότι η υγεία είναι δημόσιο αγαθό παρά ατομικό δικαίωμα και γι αυτό υποχρεούται το κράτος να παρέχει τις αναγκαίες υπηρεσίες υγείας.

Μεταπτυχιακές Σπουδές Στη "Δημόσια Υγεία" Της Ιατρικής Σχολής Πατρών

Το ΠΜΣ στη «Δημόσια Υγεία – Public Health» της Ιατρικής Σχολής Πατρών λειτούργησε πρώτη φορά το 2015 και υπόκειται στους κανονισμούς που διέπουν τις Μεταπτυχιακές Σπουδές στο Πανεπιστήμιο Πατρών. 

Στοχεύει στην παροχή υψηλού επιπέδου μεταπτυχιακής εκπαίδευσης σε πτυχιούχους ΑΕΙ και ΤΕΙ, στο γνωστικό αντικείμενο της Δημόσιας Υγείας και περιλαμβάνει τη μελέτη των σημαντικότερων σύγχρονων προβλημάτων Δημόσιας Υγείας, τη μελέτη των τρόπων πρόληψης και αντιμετώπισής τους κυρίως σε επίπεδο κοινωνικών ομάδων. Το ΠΜΣ «Δημόσια Υγεία – Public Health» οδηγεί αποκλειστικά στην απονομή Διπλώματος Μεταπτυχιακών Σπουδών (ΔΜΣ) στη «Δημόσια Υγεία- Public Health» στις ακόλουθες ειδικεύσεις: α) Περιβάλλον  β) Προληπτική και Κοινωνική Ιατρική.

Γίνονται αποδεκτοί απόφοιτοι των σχολών Ιατρικής, Οδοντιατρικής, Φαρμακευτικής, Νοσηλευτικής, Κτηνιατρικής, Βιολογίας, Χημείας, Γεωπονίας, Μηχανικών Περιβάλλοντος, Οικονομικών της Υγείας, Νομικής, καθώς και συναφών Τμημάτων Πανεπιστημίων και ΤΕΙ της ημεδαπής και ομοταγών αναγνωρισμένων ιδρυμάτων της αλλοδαπής, των οποίων το πτυχίο έχει αναγνωριστεί από το ΔΟΑΤΑΠ.

Στις αρχές Μαρτίου του τρέχοντος έτους ξεκίνησε ο πέμπτος κύκλος σπουδών του μεταπτυχιακού προγράμματος. Οι δράσεις και οι ημερίδες που διοργανώνονται στα πλαίσια του προγράμματος από τους ίδιους τους φοιτητές που το παρακολουθούν, με τη συνδρομή των διδασκόντων, αποτελούν πλέον θεσμό με έντονο ενημερωτικό και κοινωνικό χαρακτήρα. 

πηγή: http://www.publichealth.med.upatras.gr/

Οι δέκα Απειλές της Δημόσιας Υγείας Για Το 2019 (β΄μέρος)

Σε συνέχεια του πρώτου μέρους, παρακάτω παρατίθεται το δεύτερο μέρος του άρθρου με τις δέκα απειλές για τη δημόσια υγεία μέσα στο τρέχον έτος, όπως αυτές ορίστηκαν από τον Π.Ο.Υ.

1)      Ο ιός ΕΜΠΟΛΑ και άλλα επικίνδυνα παθογόνα

Το 2018, η δημοκρατία του Κονγκό αντιμετώπισε δύο ξεσπάσματα του ιού Έμπολα που εξαπλώθηκαν σε πόλεις με πληθυσμό πάνω από ένα εκατομμύριο κατοίκους, μία εξ αυτών αποτελούσε και εμπόλεμη ζώνη. Αυτό απέδειξε ότι το περιβάλλον μέσα στο οποίο ξεσπά μια επιδημία έχει μεγάλη σημασία, διαφορετικά αντιμετωπίζεται μια επιδημία σε μια αγροτική περιοχή και διαφορετικά σε μια αστική περιοχή, που βρίσκεται και σε εμπόλεμη περίοδο.

Στο συνέδριο που διεξήχθη το Νοέμβριο του περασμένου έτους με θέμα τη Δημόσια Υγεία και την ετοιμότητα των χωρών για επείγουσες καταστάσεις, αποφασίστηκε ότι το 2019 θα είναι «η χρονιά δράσης για την ετοιμότητα σε θέματα δημόσιας υγείας».

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει εντοπίσει ιούς και παθογόνα, που μπορεί να προκαλέσουν επείγουσες καταστάσεις δημόσιας υγείας, αλλά δεν έχει ακόμα βρεθεί θεραπεία και εμβόλια γ αυτά. Τέτοιες ασθένειες είναι ο Έμπολα, αιμορραγικοί πυρετοί, ο ιός  Ζίκα,  ο ιός Νίπα, το αναπνευστικό σύνδρομο της Μέσης Ανατολής και φυσικά η ασθένεια άγνωστος Χ, που αντιπροσωπεύει οποιοδήποτε άγνωστο παθογόνο, για το οποίο θα πρέπει να υπάρξει προετοιμασία για την αποφυγή μιας σοβαρής επιδημίας.

2)      Ανεπαρκής πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας

Η πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας είναι συνήθως η πρώτη επαφή των ανθρώπων με το σύστημα υγείας και ιδανικά θα έπρεπε να είναι αποτελεσματική, οικονομική και προσανατολισμένη στις ανάγκες της κοινωνίας. Τα συστήματα υγείας με ισχυρή πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας είναι παγκόσμιος στόχος. Παρόλα αυτά πολλές χώρες έχουν ελλιπείς εγκαταστάσεις πρωτοβάθμιας υγείας. Αυτή η παράλειψη οφείλεται σε έλλειψη οικονομικών πόρων ειδικά σε χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος χώρες, αλλά και στο γεγονός ότι πρωταρχικός στόχος είναι συνήθως μεμονωμένα προγράμματα υγείας. Τον Οκτώβριο του 2018, ο Π.Ο.Υ. φιλοξένησε ένα μεγάλο παγκόσμιο συνέδριο στην Αστανά, στο Καζακστάν, στο οποίο όλες οι χώρες δεσμεύτηκαν να αναβαθμίσουν την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, υπόσχεση που δόθηκε πρώτη φορά στην Άλμα Άτα το 1978.  Το 2019, λοιπόν όλες οι χώρες θα επενδύσουν στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας.

3)      Η διστακτικότητα για εμβολιασμό

Η απροθυμία ή ακόμα και η άρνηση κάποιων να εμβολιαστούν ενώ υπάρχει η δυνατότητα, απειλεί να αναστρέψει την πρόοδο που έχει γίνει σε ασθένειες που αντιμετωπίζονται με τον εμβολιασμό. Ο εμβολιασμός επί του παρόντος αποτρέπει 2-3 εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο και πάνω από 1,5 εκατομμύρια ανθρώπων ακόμα θα μπορούσαν να αποφευχθούν αν βελτιωνόταν ο παγκόσμιος εμβολιασμός. Τα περιστατικά  της ιλαράς για παράδειγμα σημείωσαν 30% αύξηση παγκοσμίως. Πάντως, κάποιες χώρες που ήταν κοντά στην εξάλειψη της ασθένειας, παρουσίασαν αναζωπύρωση.

Οι λόγοι που κάποιοι επιλέγουν να μην εμβολιαστούν είναι σύνθετοι. Ο εφησυχασμός, η δυσκολία στην πρόσβαση στα εμβόλια και η έλλειψη εμπιστοσύνης αποτελούν βασικούς λόγους, που ευνοούν τη διστακτικότητα. Οι επαγγελματίες υγείας μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην αναστροφή αυτού του κλίματος.

Ο ΠΟΥ  μέσα στο 2019 αυξάνοντας την εμβολιαστική κάλυψη για τον ιό hpv, στοχεύει στη μείωση των κρουσμάτων καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Μέσα στο 2019 ίσως επιτευχθεί και ο έλεγχος της μετάδοσης του ιού της πολιομυελίτιδας στο Αφγανιστάν και στο Πακιστάν. Πέρυσι, λιγότερα από 30 περιστατικά αναφέρθηκαν και στις δύο χώρες και ο ΠΟΥ δεσμεύτηκε να εμβολιάσει και το τελευταίο παιδί.

4)      O Δάγκειος πυρετός

Ο Δάγκειος πυρετός μια ασθένεια που οφείλεται στα κουνούπια με συμπτώματα σαν της γρίπης, μπορεί να είναι θανατηφόρα και να σκοτώσει ακόμα και το 20% αυτών που προσβάλλονται. Τα πιο πολλά περιστατικά εμφανίζονται την εποχή των βροχών σε χώρες όπως το Μπαγκλαντές και την Ινδία. Περίπου  40% του παγκόσμιου πληθυσμού βρίσκεται σε κίνδυνο και υπάρχουν πάνω από 390 εκατομμύρια περιστατικά κάθε χρόνο. Ο στόχος του ΠΟΥ είναι η μείωση των θανάτων κατά 50% μέχρι το 2020.

5)      Ο ιός HIV

Η πρόοδος που έχει γίνει με την ασθένεια είναι τεράστια, ειδικά όσον αφορά στις εξετάσεις που κάνουν πλέον οι άνθρωποι, η θεραπεία που γίνεται πλέον με αντιρετροϊκά φάρμακα (22 εκατομμύρια άνθρωποι είναι υπό αγωγή) και η πρόσβαση σε μέτρα όπως η προ έκθεσης προφύλαξη (θεραπεία που γίνεται με αντιρετροϊκά φάρμακα σε άτομα που κινδυνεύουν από τον ιό για να εμποδιστεί η μόλυνση).

Παρόλα αυτά η επιδημία παραμένει σε έξαρση και σχεδόν ένα εκατομμύριο ανθρώπων πεθαίνει κάθε χρόνο από HIV/AIDS. Από τότε που πρωτοεμφανίστηκε η επιδημία πάνω από 70 εκατομμύρια ανθρώπων έχουν μολυνθεί από τον ιό και περίπου 35 εκατομμύρια ανθρώπων έχουν πεθάνει. Σήμερα περίπου 37 εκατομμύρια άνθρωποι  ζουν με τον ιό. Η προσέγγιση ανθρώπων όπως ιερόδουλοι, φυλακισμένοι, ομοφυλόφιλοι και τρανσέξουαλ, αποτελεί μια μεγάλη πρόκληση και ειδικά αν αναλογιστεί κανείς ότι αυτές οι ομάδες αποκλείονται από τις υπηρεσίες υγείας.

Ο στόχος του Π.Ο.Υ.  είναι μέσα στο έτος 2019 να εισάγει το τεστ αυτοεξέτασης, ώστε να μπορούν να προστατευθούν όλο και περισσότεροι άνθρωποι είτε σε επίπεδο προφύλαξης είτε σε επίπεδο θεραπείας. Η δράση που αποφασίστηκε το Δεκέμβριο του 2018 μεταξύ του ΠΟΥ και του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας είναι η χορήγηση τεστ αυτοεξέτασης στους χώρους εργασίας.

πηγή: https://www.who.int/emergencies/ten-threats-to-global-health-in-2019

Οι Δέκα Απειλές Της Δημόσιας Υγείας Για Το 2019 (α΄ μέρος)

Ο Παγκόσμιος  Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ.)  για το έτος που διανύουμε, όρισε δέκα κινδύνους που απειλούν την υγεία σε παγκόσμιο επίπεδο. Πιο ειδικά:

1) Η μόλυνση της ατμόσφαιρας και η κλιματική αλλαγή

Η πλειοψηφία των ανθρώπων αναπνέουν μολυσμένο αέρα καθημερινά. Μικροσκοπικοί μολυντές είναι δυνατόν  να εισχωρήσουν στο αναπνευστικό και κυκλοφορικό σύστημα καταστρέφοντας τους πνεύμονες, την καρδιά και το μυαλό, οδηγώντας πρόωρα στο θάνατο, από ασθένειες όπως καρκίνος, εγκεφαλικά, αναπνευστικές και καρδιακές παθήσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι αυτοί οι θάνατοι είναι πιο συχνοί σε χώρες χαμηλού ή μεσαίου εισοδήματος με μεγάλες εκπομπές αερίων από τη βιομηχανία, τα μέσα μαζικής μεταφοράς και τη γεωργία. Η κύρια αιτία της μόλυνσης του αέρα, που είναι η καύση ορυκτών καυσίμων, αποτελεί και την αιτία της κλιματικής αλλαγής.

2) Οι μη μεταδοτικές (χρόνιες) ασθένειες

Ασθένειες όπως ο διαβήτης, ο καρκίνος και οι καρδιοπάθειες ευθύνονται για το 70% των θανάτων ή για 41 εκατομμύρια άνθρωποι. Απ’ αυτούς τους θανάτους, τα 15 εκατομμύρια είναι πρόωροι και αφορούν σε άτομα ηλικίας από 30 έως 69 ετών, κυρίως από χώρες μικρού ή μεσαίου εισοδήματος. Πέντε είναι οι σημαντικότεροι παράγοντες κινδύνου: το κάπνισμα, η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας, το αλκοόλ, κακές διαιτητικές συνήθειες και φυσικά η μόλυνση της ατμόσφαιρας.

Βάσει των παραπάνω, το στοίχημα των κυβερνήσεων σε παγκόσμια βάση για τα επόμενα χρόνια (έως το 2030) θα είναι η αύξηση της φυσικής δραστηριότητας των ατόμων (κατά 15%).

3) Η πανδημία της γρίπης

Ο κύκλος της γρίπης δυστυχώς δεν έχει κλείσει και ο κόσμος θα αντιμετωπίσει μια πανδημία ξανά. Ο ΠΟΥ  καταγράφει και  παρακολουθεί την ασθένεια, ώστε να εντοπίζει έγκαιρα επικίνδυνα στελέχη του ιού, έτσι ώστε να τα συμπεριλάβει στα εμβόλια. Τα εμβόλια μαζί με την έγκαιρη διάγνωση και την αντιγριπική θεραπεία αποτελούν  τους πιο σημαντικούς συμμάχους όλων των συνεργαζόμενων χωρών στην αντιμετώπιση αυτού του «εχθρού».

4) Τα περιβάλλοντα φτώχειας και εξαθλίωσης

Περισσότεροι από 1,6 δισεκατομμύρια άνθρωποι (πάνω από το 22% του παγκόσμιου πληθυσμού) ζουν σε περιβάλλοντα υψηλής κρίσης (ένας συνδυασμός πείνας, ξηρασίας, πολέμου, μετακίνησης πληθυσμού), εμποδίζοντας τους την πρόσβαση στη βασική περίθαλψη.

Ο ΠΟΥ θα συνεχίσει την ενίσχυση αυτών των χωρών, κυρίως την ενδυνάμωση του συστήματος υγείας τους, για να μπορούν να αντιμετωπίσουν ξεσπάσματα ασθενειών, αλλά και να αυξήσουν την ανοσοποίηση του πληθυσμού.

5)  Η αντίσταση στα μικρόβια

Η αντιμικροβιακή αντίσταση, δηλαδή η ικανότητα των μικροβίων, των ιών, των παρασίτων να αντισταθούν σε φάρμακα όπως τα αντιβιοτικά και τα αντιϊκά, θυμίζει εποχές που η επιστημονική κοινότητα αδυνατούσε να αντιμετωπίσει ασθένειες όπως η πνευμονία, η φυματίωση ή η γονόρροια. Ο βασικός λόγος της αντίστασης στα φάρμακα είναι η υπερβολική χρήση αντιμικροβιακών φαρμάκων από τους ανθρώπους, αλλά και από τα ζώα, ειδικά από αυτά που καταναλώνονται. Η εφαρμογή ενός παγκοσμίου σχεδίου  δράσης είναι βασικό μέλημα του ΠΟΥ , αυξάνοντας τη γνώση και την ενημέρωση και κυρίως ενισχύοντας τη συνετή χρήση των αντιμικροβιακών φαρμάκων.

πηγή: https://www.who.int/emergencies/ten-threats-to-global-health-in-2019

Τα Social Media Στην Υπηρεσία Της Δημόσιας Υγείας

Τα social media, ελληνιστί τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, έχουν αλλάξει πλέον δραματικά την εικόνα της επικοινωνίας, της ενημέρωσης και φυσικά των διαπροσωπικών σχέσεων.

Η βιομηχανία της υγείας φυσικά δε θα μπορούσε να αποτελέσει εξαίρεση και σταδιακά στρέφεται προς αυτά για να υποστήριξει και να προωθήσει, μα πάνω απ' όλα να επικοινωνήσει πρακτικές υγείας. Χρησιμοποιώντας ένα συνδυασμό των υπαρχουσών πλατφόρμων, οι φορείς δημόσιας υγείας μπορούν να καταπολεμήσουν αβάσιμες φήμες, να ενθαρρύνουν συμπεριφορικές αλλαγές, να πληροφορήσουν, ενώ παράλληλα επιτρέπουν στους ακολούθους/αναγνώστες/διαδικτυακούς φίλους τη  διάδραση και την ανατροφοδότηση.

Παρακάτω παρατίθενται παραδείγματα προώθησης προγραμμάτων υγείας μέσω των social media:

1) Παγκόσμια ημέρα καρδιάς

Με στόχο τη μείωση των  καρδιαγγειακών παθήσεων και των εγκεφαλικών μέχρι το 2025 τo Παγκόσμιο Ίδρυμα για την προστασία της καρδιάς, προώθησε εκστρατείες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και μάλιστα σε πολλές πλατφόρμες. Μία από αυτές ήταν οι "σέλφι" υγιούς καρδιάς, που προέτρεπαν τους ανθρώπους να δημοσιεύσουν φωτογραφίες τους την ώρα που αθλούνταν, χρησιμοποιώντας ως λέξεις κλειδιά  (hashtag) τις φράσεις "δώσε δύναμη στη ζωή σου" και "Παγκόσμια ημέρα καρδιάς".

2) Συμβουλές του CDC από πρώην καπνιστές.

Με την εκστρατεία αυτή το CDC στόχευσε σε μια αντικαπνιστική καμπάνια, χρησιμοποιώντας δυνατές ακόμα και τρομαχτικές  εικόνες από πρώην καπνιστές. Ειδικά ένα βίντεο, στο οποίο  μια πρώην καπνίστρια εξηγούσε πως είναι η ζωή έχοντας στομία στο λαιμό, είχε τόσο μεγάλο κοινωνικό αντίκτυπο, που διπλασιάστηκε ο αριθμός αυτών που καλούσαν γραμμές υποστήριξης καπνιστών τις δύο πρώτες εβδομάδες της διαφημιστικής εκστρατείας.

3) Τα αντικαπνιστικά on line παιχνίδια του Συμβουλίου Χορηγιών  Υγείας της Νέας Ζηλανδίας.

Το Συμβούλιο χορηγιών υγείας της Νέας Ζηλανδίας δημιούργησε μια σειρά από on line παιχνίδια που στόχευαν στο να αποθαρρύνουν τα νέα παιδιά από το να ξεκινήσουν το κάπνισμα. Τα παιχνίδια διανέμονταν δωρεάν από διάφορα sites παιχνιδιών.

4) Η καμπάνια της Σύμπραξης της Νέας Υόρκης για τη δωρεά οργάνων.

Η καμπάνια του Σύμπραξης της Νέας Υόρκης είχε στόχο την αύξηση του αριθμού δωρητών οργάνων. Ο στόχος ήταν η εξεύρεση μοσχεύματος για κάθε πολίτη της Νέας Υόρκης, που θα το χρειαζόταν. Μέσω ενός βίντεο που κυκλοφόρησε στο Youtube, δίνονταν πληροφορίες  για τη λίστα αναμονής, για το πως γίνεται κάποιος δωρητής οργάνων, πως επιλέγεται ο συμβατός δότης και πως τελικά χαρίζει κάποιος ζωή μέσω της δωρεάς οργάνων.

 5) Το ίδρυμα «Movember».

Το ίδρυμα αυτό επικεντρώνεται σε θέματα υγείας των ανδρών, έχοντας ως στόχευση τη καταπολέμηση ασθενειών όπως καρκίνος του προστάτη, ψυχική υγεία και την πρόληψη των αυτοκτονιών. Η ετήσια καμπάνια που έχουν καθιερώσει στα social media λέγεται «Movember», και κάθε Νοέμβριο παροτρύνουν τους άνδρες να …αφήσουν μουστάκι, έτσι ώστε να κινητοποιηθεί ο κόσμος και για συγκεντρωθούν πόροι. Με κυρίαρχο ερώτημα «Εσύ γιατί αφήνεις μουστάκι» ξεκινά ένα παιχνίδι ερωταποκρίσεων στο διαδίκτυο, που καταλήγει να διαφημίζει τη σπουδαία κοινωνική δράση του ιδρύματος.

6) Η δοκιμασία του «παγωμένου κουβά».

Η ένωση για την πλάγια μυατροφική σκλήρυνση (ALS) μέσω της δοκιμασίας του «παγωμένου κουβά» κατάφερε να συγκεντρώσει πάνω από 115 εκατομμύρια δολάρια τον Αύγουστο του 2014 για την έρευνα της ασθένειας. Όλη η ιστορία ξεκίνησε από τρεις ασθενείς με ALS, οι οποίοι δημοσίευσαν στο διαδίκτυο βίντεο τους όπου καταβρέχονταν με παγωμένο νερό ενώ προκαλούσαν και άλλους να κάνουν την ίδια δοκιμασία. Ακολούθησαν μέσα σε ένα μήνα 17 ..εκατομμύρια παρόμοια βίντεο, τα οποία παρακολούθησαν 400 εκατομμύρια άνθρωποι πάνω από 10 δισεκατομμύρια φορές!

7) Η εκστρατεία «Μάθε τα λεμόνια σου».

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού, σχεδίασε μια εικόνα που αποτύπωνε τα δώδεκα σημάδια καρκίνου του μαστού. Η εικόνα αυτή, των δώδεκα λεμονιών μέσα σε μια αυγοθήκη, σχεδόν κατέλαβε όλα τα social media. Η καμπάνια με  το σύνθημα «Μάθε τα λεμόνια σου» δίδαξε πως να αναγνωρίζεις τις ενδείξεις του καρκίνου του μαστού και κυρίως ενέπνευσε τους ανθρώπους να ξεπεράσουν τους φόβους τους και τις προκαταλήψεις για την ασθένεια. Η εικόνα ήταν άμεση, καθόλου εχθρική και πάνω απ’ όλα διδακτική για το πως να αναγνωρίζεις τα σημάδια του καρκίνου του μαστού.

 πηγή:https://strategicsocialmedialab.com/10-effective-public-health-social-media-campaigns